1رای

لوله ها به عنوان شریان های حیاتی موتورخانه شناخته می شوند. از این رو، تمامی فرآیندهای نصب و راه اندازی آن ها، از اهمیت خاصی برخوردار است. در این بین جوشکاری لوله های موتورخانه به منظور برقراری اتصالات گوناگون بین اجزای مختلف موتورخانه و لوله ها و نیز لوله ها با یکدیگر،

از جمله فعالیت های اساسی در نصب و تعمیر اجزای موتورخانه به شمار می آید.

در این مقاله ابتدا با انواع اتصالات ساخته شده به وسیله فرآیندهای جوشکاری در موتورخانه ها و سیستم های تاسیساتی آشنا شده و در ادامه اطلاعات مفیدی در زمینه برخی از انواع روش های جوشکاری لوله های موتورخانه به دست خواهید آورد. با ما همراه باشید!

برای آشنایی با سایر اجزای سیستم تاسیساتی موتورخانه، می توانید به مقاله اجزای موتورخانه ساختمان-بخش اول (بزودی منتشر می شود) و اجزای موتورخانه ساختمان-بخش دوم،  (بزودی منتشر می شود)مراجعه فرمایید.

اتصالات لوله های موتورخانه(مقدمه):                     

اتصالات بخشی از سیستم لوله کشی موتورخانه به شمار می آید كه برای تغییر جهت حركت، شاخه گذاری و یا اتصال بخش ها در سیستم تاسیساتی موتورخانه استفاده می شوند.

اتصالات، انواع گوناگونی را شامل می شوند و در ابعاد و وزن های مختلف مانند لوله ها ساخته شده و معمولا به سه دسته ته جوش داده (Butt–Weld)،پیچی جوش داده و پیچ خورده تقسیم بندی می شوند.

جوشکاری لوله های موتورخانه 1

 شکل 1تعدادی از اتصالات جوشی به کار رفته در لوله های موتورخانه

انواع اتصالات:

تقسیم بندی اتصالات در قالب سه دسته اصلی On-line، In-line و خاتمه اتصالات صورت می گیرد.

اتصالات In-Line عبارتنداز: Reducers ,Couplings ,Tees Elbows(ELLS) و اتصالات On–Line دامنه وسیعی از O–Let ها كه اساسا برای ایجاد انشعاب كاربرد دارند را شامل می شوند. خاتمه ها، اشكال مختلف كلاهك ها و درها كه برای بستن انتهای لوله مورد استفاده قرار می گیرند را در بر دارد. همچنین در انتها، به لیستی از مواردی كه به عنوان جایگزین هایی برای این سه نوع اشاره خواهیم کرد.

 جوشکاری لوله های موتورخانه 2  جوشکاری لوله های موتورخانه 3
 شکل 2انواع اتصالات جوشی  شکل 3نمایی از یک سطح جوشکاری شده به متظور برقراری اتصال بین دو قطعه

 

اتصالات Butt-weld (ته جوش دادهشده):

  • (Elbows(ELLS:
  • Elbow اتصالی است كه به منظور تغییر جهت به کار گرفته می شود.
  • Butt–Weld (ELL) به طور پایه در سایزهای 900 یا 450 ساخته و تولید می شود. با این حال برای سفارش خاص و با هزینه مضاعف، اندازه های بزرگتر با شعاع های گردشی متفاوت هم ساخته می شوند.

این گروه از اتصالات (900یا450یا1800) می توانند برای كاربردهای زاویه ای خاص در سیستم تغییر یافته، اصلاح شده و مورد استفاده قرار گیرند. برای برش Elbow می توان مانند لوله با شعله و یا ماشین در زاویه ای خاص به انجام این عمل پرداخت. توجه شود که انتهای دیگر با ماشین صاف شده و به زاویه ای مناسب جهت جوشكاری می رسد. این عمل به اتصالات آسیبی نمی رساند.

جوشکاری لوله های موتورخانه 4 شکل 4 تصویر شماتیکی از جوشکاری لوله های  موتورخانه به صورت اتصال زانویی 

  • Tees:

Tee به طور عمده با هدف ایجاد انشعاب از لوله مورد استفاده قرار می گیرد. توجه کنیم که انشعاب ممكن است هم اندازه شاخه های اصلی و یا چند سایز كوچكتر باشد. ساختار و ابعاد Tee به سادگی ابعاد ELL نیست. به منظور اطلاع یافتن از جزئیات Tee می بایست به نمودارها مراجعه شود.

جوشکاری لوله های موتورخانه 5

شکل 5تصویر شماتیکی از جوشکاری لوله های  موتورخانه به صورت اتصال تی

  • Reducers :

این نوع اتصال، برای تغییر سایز خط لوله (به سایز بزرگتر یا كوچكتر) استفاده می شود و به دو نوع است:

  1.  هم مركز، كه در آن خط مركزی ورودی و خروجی یكسان است.
  2. نوع دیگر، مختلف المركز كه در آن خط مركزی ورودی و خروجی یكسان نمی باشد.

در نوع مختلف المركز که یك سمت آنها یك دست و مسطح است، بسته به نوع نصب، متشکل از دو نوع بالا مسطح (TF) و پایین مسطح (BF) است. همچنین داشتن (X) كنار مسطح (غرب، شرق، جنوب، شمال) نیز ضروری به حساب می آید.

  • Caps :

Weld cap اتصالی محسوب می شود كه برای بستن انتهای لوله از آن استفاده می شود. انتهای بسته Cap به شکل یک نیم بیضی در می آید و برای اطلاع از ابعاد آن، باید به جستجو منابع پرداخت. این گونه از اتصالات را در اغلب موارد می بایست در زیر ساختار لوله كشی به نام Boot جستجو و پیدا كرد. Boot نام لوله كوتاهی است که منتهی به Cap بوده و به زیر خط لوله بخار الصاق شده است و وظیفه اش جمع اوری میعانات محسوب می شود.

  • Mitres و Stub–in، جایگزین هایی برای راه های عادی عنوان شده در بالا مطرح هستند. 
  • اتصالات "O- let" :

استفاده از اتصالات "O–Let" به عنوان رویکردی دیگر جهت ایجاد انشعاب روی لوله و مخازن مطرح می باشند.

طراحی این اتصال به گونه ای است که برای استفاده روی لوله های جوشكاری شده 3 اینچ و به بالا مناسب است. برجستگی اصلی اتصال O–let طراحی مبتنی بر توسعه آن محسوب می شود كه باعث عدم نیاز به هر گونه تقویت انشعاب می شود.

  • اتصالات Screwed & Socket–Welded لوله های موتورخانه:

این اتصالات عملكرد بسیار مشابهی با اتصالات ته جوش خورده دارند. تنها تفاوت آن ها، روش اتصال و ابعاد گذاری آن ها است.

اتصالات جوشكاری شده مانند لوله، با وزن Schedule یا ضخامت دیواره تقسیم بندی می شود. باید توجه شود که بر خلاف اتصالات جوشكاری شده، دو اتصال مورد بحث بر مبنای فشار تقسیم بندی می شوند. میزان و مقدار درگیری موج ها به مانند عمق پیچ ها برای سایزهای مختلف لوله ها تفاوت داشته و بایستی از روی جدول ابعاد تایید شده و تصویب شده، چك شود.

جوشکاری لوله های موتورخانه 6

شکل 6نمایی از یک جوشکاری Screwed

 جوشکاری لوله های فولادی گالوانیزه موتورخانه:

گرمای به وجود آمده از پروسه های جوشکاری تاثیر قابل توجهی بر نواحی اطراف جوش دارد و باعث ازبین رفتگی خصوصیات مقاومت به خوردگی در این ناحیه می شود. به همین منظور، لازم است تمهیداتی در نظر گرفته شود که در کنار کاهش نیافتن کیفیت جوش، ناحیه جوش به نحو مناسبی پوشش داده شود تا کارایی محصول در هنگام سرویس مناسب باشد و در عین حال از اثرات سوء فلز روی بر جوش تا حد امکان جلوگیری شود.

در جوشکاری قوسی با استفاده از الکترودهای فولاد کربنی، فولادهای گالوانیزه مستعد به ترک هستند. این ترک ها از نفوذ روی به مرز دانه ها ناشی می شود. اغب اوقات این ترک در گلویی جوش های گوشه ایی (fillet) مشاهده می شود. این ترک ها هنگامی که پوشش در ریشه جوش باشد امکان بروز بیشتری دارند که این موضوع باعث افزایش به وجود آمدن ترک ها در جوش های گوشه ای است.

جوشکاری لوله های موتورخانه 7

شکل 7جوشکاری در حین فعالیت

 این ترک ها معمولا در فولادهای گالوانیزه با ضخامت بالای روی که به روش Hot-Dipping پوشش شده اند، دیده می شود و امکان وقوع آنها در فولادهای گالوانیزه با ضخامت پایین که پوشش دهی آن ها به روش الکتروگالوانیزه است، کمتر می باشد.

همچنین فرآیند جوشکاری فولادهای گالوانیزه موتورخانه با استفاده از SMAW با امکان بروز ترک کمتری نسبت به GMAW همراه خواهد بود. علت این امر را می توان در بالاتر بودن حرارت ورودی و کمتر بودن سرعت جوشکاری در SMAW جست.

توصیه می شود که با توجه افزایش نفوذ روی در آهن در اثر حضور سیلیسیم، از دسته ای از مواد مصرفی در جوش استفاده شود که دارای حداقل سیلیسیم باشند. معمولا فلز جوشی که درصد سیلیسیم آن کمتر از 0.2 باشد Zink Penetration crack ندارد.

به عنوان مثال، جوش هایی که با استفاده از ER70S-6 (در پروسه GMAW ) که با کمک سیلیسیم اکسیژن زدایی شده است و جوش های ایجاد شده با الکترودهای E7015 و E7016 ، از حساسیت بالایی نسبت به ترک ناشی از نفوذ روی برخوردار هستند. از طرف دیگر، جوش با ER70S-3 و E6012 و E6013 حساسیت کمتری دارند.

جوشکاری آلومینیوم (جوش آرگون) لوله های موتورخانه

در جوشکاری آرگون یا تیگ (TIG) به منظور ایجاد قوس جوشکاری از الکترود تنگستن استفاده می شود که این الکترود برخلاف سایر فرآیندهای جوشکاری حین عملیات جوشکاری به مصرف نمی رسد. در هنگام جوشکاری گاز خنثی باعث بیرون راندگی هوا از ناحیه جوشکاری شده و مانع اکسیده شدن الکترود می شود.در این نوع جوشکاری، الکترود فقط برای ایجاد قوس بکار برده شده و خود الکترود در مجاورت جوش مصرف نمی شود. این در حالی است که در جوش قوس فلزی الکترود در جوش مصرف می شود. در این نوع جوشکاری از سیم جوش به عنوان فلز پرکننده استفاده شده و سیم جوش مانند جوشکاری با اشعه اکسی استیلن(MIG/MAG)در جوش تغذیه می شود.

جوشکاری لوله های موتورخانه 8

شکل 8 نمونه ای از یک جوشکاری TIG بر روی لوله موتورخانه

هلیم به این دلیل که باعث افزایش توان قوس می شود، مورد استفاده قرار می گیرد و به همین دلیل می تواند باعث افزایش سرعت جوشکاری و همینطور خروج بهتر گازها از محدوده جوش شود.

کاربرد این نوع جوش عموما در جوشکاری موارد زیر دیده می شود:

جوشکاری پاس ریشه در لوله ها و مخازن، از کاربردهای این نوع جوشکاری در موتورخانه است.

مزایای TIG:

  1.  به علت اینکه تزریق فلز پرکننده از خارج قوس انجام می شود، اغتشاشی در جریان قوس به وجود نمی آید و در نتیجه کیفیت بالای فلز جوش را سبب می شود.
  2.  منطقه قوس و حوضچه مذاب، به دلیل نبود سرباره و دود و جرقه به وضوح قابل رویت است.
  3.  امکان جوشکاری فلزات رنگین و ورق های نازک با دقت بسیار زیاد با استفاده از این روش میسر می شود.

جوشکاری لوله های موتورخانه 9

شکل 9 نمونه ای از یک جوشکاری TIG مناسب

جوشکاری لوله های آلومینیومی با گاز :

ابتدا لازم است که تنظیم شعله مشعل استیلن یا کاربید و هوا درموقع جوشکاری آلومینیوم، انجام شود که برای این منظور، در وهله اول بایستی مقدار استیلین کمی از اکسیژن بیشتر باشد، زیرا در واقع، هنوز روانساز کاملاً گرم نشده و نمی تواند اکسیژن را جذب نماید. پس از شروع فرآیند جوشکاری از شعله خنثی استفاده می شود.

توجه شود که سیم جوش در حال جوشکاری ممکن است از آلیاژ آلومینیوم یا آلومینیوم خالص باشد که پنج درصد سیلیسیم دارد و همچنین قطر سیم جوش بایستی کمی بیشتر از قطعاتی باشد که می خواهیم جوش بدهیم و آن را در موقع جوشکاری گرم نموده و وارد روانساز می کنیم.

برای آشنایی بیشتر با نحوه جوشکاری لوله های موتورخانه، توصیه می کنیم مطالعه مقالات آموزش نحوه جوشکاری- بخش اول و(بزودی منتشر می شود) آموزش نحوه جوشکاری- بخش دوم (بزودی منتشر می شود) را از دست ندهید!

در این نوشته، مطالبی در مورد انواع اتصالات جوشی به کار رفته در لوله های موتورخانه و همچنین انواع جوشکاری لوله ها، خدمت شما عزیزان ارائه شد. جوشکاری لوله های موتورخانه فعالیتی بسیار تخصصی است و هرگونه فعالیت غیراصولی، تبعات جبران ناپذیری بر عملکرد سیستم تاسیساتی موتورخانه خواهد داشت.

نظر جناب آقای جارچی در مورد تجربه استفاده از خدمات ما در زمینه تعمیر موتورخانه

 

ابراین، چنانچه خط جوش های به کار رفته در لوله های موتورخانه شما دچار ترک شده و نیاز به جوشکاری دوباره دارد و یا در بخشی از برنامه توسعه موتورخانه خود، قصد ایجاد اتصالاتی جدید را دارید، با ما در تماس باشید تا همکاران واحد فنی، با حضور در محل، خدمات مناسب جوشکاری را متناسب با نیاز سیستم لوله کشی موتورخانه شما انجام دهند.

اشتراک گذاری:

دیدگاهتان را ثبت کنید

تصویر امنیتی تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

آموزنده بود +1 # مجید 1397-01-23 20:49
سلام
برای جوشکاری شوفاژ از چه جوشی باید استفاده شود؟
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # اسماعیلی 1397-01-26 14:16
سلام وقت شما بخیر
برای جوشکاری شوفاژ باید مس را با شعله خنثی جوش دهید تا تولید اکسیژن نکند.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # عرفان 1397-01-28 22:39
سلام
بهترین گاز برای جوشکاری مس چیست؟
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # اسماعیلی 1397-01-29 21:27
سلام
هرچند جوشکاری مس را با قوس الکتریک یا جوش برق هم انجام می دهند، اما بهتر است با گاز اکسیژن جوشکاری شود.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # نصر 1397-01-30 21:17
سلام.
از جوش ترمیت برای جوشکاری های موتورخانه استفاده می شود؟
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # اسماعیلی 1397-02-01 21:28
سلام
کاربرد ترمیت برای جوشکاری در موتورخانه زیاد است. مواردی مانند جوشکاری ریل های شکسته، لوله های جدار ضخیم، میل لنگ ها، قطعات ریخته گری شده، کابل های ضخیم برق، میلگردها و غیره..
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن