برای جمع آوری و هدایت آب باران، نیاز به اجرای لوله کشی مختص آن است. در این نوشته، بعد از بیان مقدماتی از لوله کشی آب باران، به بیان اصول کلی اجرای آن می پردازیم.

آب حاصل از بارش باران را در بام، حياط، حياط خلوت و نورگير هاي فاقد سقف بايستی به داخل سيستم جمع آوري و دفع آب باران يا سيستم مشترك فاضلاب و آب باران هدايت کرد. براي اين كار لازم است که مقدار بارش احتمالی براي هر یک از فضاهاي ذكر شده محاسبه شود.

یکی از مشکلات شایعی که در سیستم های لوله کشی رخ می دهد، بالا زدن آب از چاه فاضلاب در هنگام بارش باران است که به دلایل مختلفی اتفاق می افتد. یکی از این دلایل، لوله کشی نادرست آب باران است. آب باران بایستی از طریق لوله های تعبیه شده به طرف چاه های فاضلاب هدایت شود.

به همین خاطر، اگر اجرای لوله کشی آب باران به درستی انجام نشود، شاهد باقی ماندن آب باران در معابر خواهیم بود. بنابراین رعایت نکات و اصول لوله کشی برای آب باران امری لازم و ضروری است. پر بودن چاه فاضلاب، یکی دیگر از دلایل عمده بالازدن آب از چاه فاضلاب در هنگام بارش باران است. در این شرایط حتما بایستی با یک شرکت تخلیه چاه تماس گرفته شود.

شکل 1 نمای شماتیکی از لوله آب باران

شکل 1 نمای شماتیکی از لوله آب باران

لوله مختص آب باران نبايد به درون شبكه فاضلاب خانگي تخليه شود و به طور معمول آن را به صورت جداگانه به درون چاه هاي جاذب هدايت مي كنند. در مناطق مجهز به شبكه فاضلاب شهري نيز معمولا بايد آب باران هر ساختمان را به صورت جداگانه جمع آوري و به داخل چاه هاي جاذب هدايت کرد و انتقال دادن آن به شبكه فاضلاب شهري مجاز نیست.

شکل 2 تصویری از لوله کشی آب باران

شکل 2 تصویری از لوله کشی آب باران اجرا شده در یک خانه ویلایی با سقف شیروانی

چنانچه لوله هاي افقي و عمودي آب باران به شبكه مشترك فاضلاب و آب باران متصل مي شوند، به منظور جلوگيري از نفوذ بو و گاز هاي حاصل از فاضلاب به درون لوله هاي آب باران بايستی نسبت به نصب سیفون بر روي لوله هاي آب باران اقدام كرد. در همین راستا، مي توان به صورت جداگانه بر روي هر كدام از لوله هاي عمودي آب باران سيفون نصب کرد و يا اینکه يك سيفون روي خط اصلي انتقال آب باران در نظر گرفت.

نصب سيفون بايد به گونه اي انجام شود كه بتوان به راحتي آن را از طريق دريچه هاي بازديد كه در دسترس قرار دارند تميز کرد. همچنين، دقت شود که از لوله هاي هوا كش و لوله هاي فاضلاب نمي توان به عنوان لوله عمودي آب باران استفاده کرد.

سيستم هاي به کار رفته در دفع آب باران و فاضلاب بهداشتي يك ساختمان بايد كاملا از يكديگر جدا باشند، مگر اینکه از سيستم فاضلاب نوع سيستم مشترك استفاده شود كه در آن صورت تخليه آب باران و فاضلاب در يك لوله مشترك انجام می گیرد.

 شکل 3 لوله کشی آب باران و تعبیه سیستم زهکشی

شکل 3 لوله کشی آب باران و تعبیه سیستم زهکشی علاوه بر ساختمان ها در راه سازی نیز اهمیت دارد

در سيستم هاي لوله کشی دارای لوله Y مشترك مي توان لوله آب باران را در سطحی افق و به وسیله يك اتصال مشترك متصل كرد. لازم به ذکر است که اتصال لوله آب باران به لوله مشترك بايستی دست کم 3 متر بعد از هرگونه انشعاب فاضلاب يا انشعاب لوله عمودي فاضلاب صورت گیرد.

تخليه آب باران بايد مستقل از شبكه فاضلاب انجام شود. زيرا اولا این کار باعث افزایش حجم سيستم تصفيه می شود و ثانيا آب باران، آب تميزي است كه مي تواند به رودخانه ها سرازیر شود و در کشاورزی و سایر امور مورد استفاده قرار گيرد.

شکل 4 نمایی از لوله کشی افقی و قائم آب باران

شکل 4 نمایی از لوله کشی افقی و قائم آب باران برای جمع آوری آب جمع شده در سقف

برخی نکات مهم درباره لوله کشی آب باران:

  • پیش بینی کردن اجرای شبکه آب باران به صورت مستقل
  • استفاده از لوله های استاندارد در لوله کشی آب باران
  • به کار بردن لوله ای با جنس مناسب
  • حفر کردن چاهی مجزا برای دفع آب باران
  • مطابقت دادن قطر لوله ها با نقشه طراحی

نقشه های اجرایی باید شامل مسیر و قطر لوله های قائم و افقی، دریچه های بازدید و کف شو های دریافت کننده آب باران باشد. همچنین باید محوطه ساختمان و پلان طبقات در نقشه ها نشان داده شود.

  • بررسی عیوب و نواقص لوله ها
  • بررسی اینکه لوله های آب باران در کاربری دیگری و به عنوان هواکش یا لوله فاضلاب مورد استفاده قرار نگرفته باشد.
  • استفاده از لوله های مقاوم در برابر اثرات نور خورشید

اگر لوله قائم آب باران در معرض ضربات فیزیکی و یا نور خورشید قرار دارد بهتر است از لوله های مقاوم (UPVC) یا گالوانیزه استفاده شود.

  • حفاظت نمودن از لوله در برابر یخ زدگی
  • چک کردن تعداد رایزرهای آب باران

توصیه می شود که برای بام های با سطحی بیش از 100 متر مربع حداقل 2 عدد رایزر آب باران در طراحی ها در نظر گرفته شود. همچنین پیشنهاد می شود که حداقل قطر لوله های آب باران به کار رفته 4 اینچ باشد.

اتصال لوله های PVC به وسیله چسب

اتصال لوله های پلی اتیلن از طریق گرما

اصول و اجرای لوله کشی آب باران 5

شکل 5 تصویر شماتیکی از اجزای مختلف و مسیرهای جریان  لوله کشی آب باران

  • تعبیه کفشوی مناسب برای لوله های آب باران
  • انتخاب جنس و نوع مناسب برای کفشوی

کفشوی آب باران بام باید در برابر خوردگی مقاوم باشد و از شبکه صافی نیز برخوردار باشد. شبکه صافی کفشوی آب باران باید حداقل تا 10 سانتی متر بالاتر از سطح بام ادامه یابد. همچنین، اتصال لوله آب باران باید مستقیما به کفشوی آب باران باشد و اجرا کردن لوله افقی آب باران بر روی بام ممنوع است.

  • اجرا کردن سیفون بعد از کفشوی ورودی لوله آب باران مجاز نیست.
  • استفاده از بست های مناسب برای سیستم لوله کشی
  • رعایت فاصله بین بست ها
  • تعبیه کردن دریچه بازدید در پایین ترین قسمت از لوله های قائم (قبل از پایین ترین زانو)

همچنین، دریچه بازدید باید در نقاط تغییر جهت لوله های افقی نصب شود (در صورتیکه زاویه تغییر جهت لوله بیشتر از 45 درجه باشد).

اگر لوله آب باران قائم یا افقی در اجزای ساختمان دفن شود، باید دریچه بازدید تا سطح تمام شده دیوار یا کف ادامه یابد.

دریچه بازدید بایستی در جایی باشد که دسترسی آسان به آن مهیا باشد و بتوان با فرستادن وسایل مناسب به سهولت از آن نقطه گرفتگی لوله را بر طرف کرد.

نصب دریچه بازدید بر روی لوله افقی آب باران (در محوطه) و در فاصله ای مناسب انجام شود.

بر روی لوله اصلی افقی پایین ترین قسمت از شبکه لوله کشی در فواصلی به طول هر 15 متر (برای لوله های کمتر از 100 میلی متر) و به طول هر30 متر (برای لوله های 100 میلی متر و بزرگتر) لازم است دریچه بازدید تعبیه شود.

اصول و اجرای لوله کشی آب باران 6

شکل 6 نمایی از لوله های افقی و قائم سیستم لوله کشی آب باران

اندازه لازم برای دریچه بازدید بر روی لوله آب باران، تا قطر اسمی 100 میلی متر (4 اینچ) بایستی برابر با قطر اسمی لوله باشد. در لوله هایی که قطر اسمی بزرگتر دریچه بازدید باید حداقل 100 میلی متر باشد.

شیب مناسب برای لوله های افقی آب باران رعایت شود. حداقل شیب لوله های افقی آب باران بایستی در حدود یک درصد باشد.

قبل از آزمایش، لوله آب باران با اجزای ساختمان یا رنگ پوشانده شود و همچنین شرایط آزمایش از نظر زمان و فشار مناسب باشد.

مدت زمان این آزمایش در حدود 15 دقیقه است و آزمایش به وسیله آب برای بیشترین فشار استاتیک، مربوط به ارتفاع بلندترین لوله های قائم آب باران انجام می شود. توجه شود که پس از پر کردن کامل لوله ها با آب و در صورت کاهش تراز آب در لوله ها بایستی همه قطعات و اتصالات از نظر سالم بودن و نشتی مورد بازرسی قرار گیرند. در صورتی که نشت آب مشاهده شود، بایستی اقدام به ترمیم یا تعویض قطعه یا اتصال معیوب ترمیم نموده و آزمایش را دوباره با آب تکرار کرد.

اصول و اجرای لوله کشی آب باران 7

شکل 7 نمونه ای از اجزای مختلف به کار رفته در لوله کشی آب باران

چنانچه در زمینه اجرا، راه اندازی، تعمیر و نگهداری سیستم لوله کشی آب باران واحد خود به دنبال گزینه های مناسب می گردید، همکاران ما در واحد فنی آمادگی دارند تا ضمن حضور در محل، مجموعه ای از خدمات مناسب را برای شما عزیزان ارائه دهند.

اشتراک گذاری:

اینجا جواب میگیری اگر سوال فنی بپرسی

تصویر امنیتی

دیدگاه‌ها  

آموزنده بود +3 # علی مصوری 1396-12-28 17:25
واقعا جالب وکارشناسی شده
ممنون از از زحمات شما مهندس عزیز
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +1 # اسماعیلی 1397-01-05 08:15
سلام جناب مصوری. خوشحالیم که مطلب مورد پسند برای شما دوست عزیز قرار گرفت
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود +2 # علیرضا باقری 1397-01-29 13:19
سلام عذرمیخوام یه سوال داشتم درمورد اتصال زانو از بام به سمت پایین خواستم بدونم زانو بایستی ۴۵ باشه یا ۹۰ هم میشه استفاده کرد در آب باران توی عکساتون که ۹۰ بود تشکر
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # اسماعیلی 1397-07-12 06:36
سلام وقت شما بخیر
برای آب باران چون آب خالی هست زانو 90 درجه هم میشود استفاده کرد.
موفق باشید
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # حمید 1397-07-10 00:36
سلام عذر میخوام یه راه حل میخواستم که پیشنهاد بدید
یه خونه دو طبقه دارم که طبقه اول دو متر از سطح کوچه پایین تره فاضلاب طبقه پایین به دلیل انباشته شدن آب باران منجر به آب گرفتگی مسیر وروی خانه و ورود آب به داخل خانه میشود اگر لازم باشه عکس هم میفرستم لطفا راهنماییم کنید ممنون میشم بابت همکاریتون
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # اسماعیلی 1397-07-11 08:35
سلام وقت شما بخیر
سایز لوله فاضلاب شما باید 110 باشد و اصولا آب باران ازخط فاضلاب باید جدا باشد. اگر آب وارد خانه میشود باید خط فاضلاب را بررسی کنید که گرفتگی نداشته باشد و اگر این خط به چاه ریخته میشود از پر یا خالی بودن چاه مطمئن شوید. این مشکل رایج است. سرچاه که گلدانی دارد مسدود میشود. در کل این چند چیز همه باعث این مشکل میشود.
موفق باشید
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # عباس 1397-10-08 00:56
سلام با تشکر از مطالب آموزنده اتان پشت بام به اندازه 75 متری لوله جمع آوری باران و برف را میشود 2 اینچ گذاشت منظورم لوله فاضلاب آب باران پشت بام است لطفا سریع جواب بدهید که منتظر جواب شما هستم که لوله گذاری کنم بارشها شروع شده متشکرم(اندازه قطر لوله پلیکا)
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # Omid hadadi 1397-10-08 20:19
سلام لوله آب باران باید110باشدودرصورت امکان هیچ انشعابی هم ازش گرفته نشود
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # میلاد 1398-05-31 21:20
البته طبق مبحث 16 هیچ الزامی مبنی بر 4 اینچ بودن لوله آب باران نیست.
و سایز لوله تنها به سطح بام بستگی دارد.
که در مناطق با بارش 25 میلیمتر در ساعت تا سطح حدود 600 مترمربع با بکارگیری 2 لوله به قطر 3 اینچ یا 75 میلیمتر کاملاً پاسخگوی نیاز می باشد.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # مصطفی اسماعیلی 1398-05-31 21:43
سلام دوست عزیز
ممنون بابت توجهتون
نظر آقای حدادی طبق تجربه و نظر مهندسان ناظر مکانیک می باشد که این سایز را برای آب باران در نظر میگیرند و مجری اجرا می کند.
برای بام 75 متر با توضیحات گفته شده چه سایز لوله ای باید در نظر گرفت؟
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # میلاد 1398-06-01 00:06
البته که مهندس ناظر باید از تجربیات استفاده کنه اما مهندس ناظر، ناظر بر اجرای مقررات ملی می باشد.
برای بام با 75 مترمربع مساحت هم با توجه به جدول پ-7-2-1 مبحث 16 تعداد 2 لوله قائم به قطر 3 اینچ کفایت میکنه و چون در بازار معمولا لوله قطر 90 میلیمتر موجود هست درواقع جانب احتیاط رعایت شده است.
البته مهم تر از این قطر 4 اینچ که رایج شده کار میکنند کف شوی مخصوص بام هست که به ندرت اجرا میشه.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # مصطفی اسماعیلی 1398-06-01 10:56
ممنون بابت اطلاعات مفیدتون. اما مسئیله ای که هست در اجرا پروژه ها در این مقیاس تابحال ندیدیم مهندس ناظری این سایز لوله را برای اجرا به ما ابلاغ کند. به یک لوله بسنده می کنند.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
آموزنده بود 0 # میلاد 1398-08-08 11:48
فلسفه دو لوله ای بودن این بوده که چون لوله های آب باران کمتر مورد مراقبت بهره بردار قرار میگیرن و شاید سالها بهشون نگاه هم نندازن در صورت گرفتگی یک لوله لوله دیگر آب رو منتقل کنه.
و خود من برای ساختمان با یک لوله آب باران هیچوقت پایانکار نمیدم.چون همون ابتدای شروع عملیات تاسیسات مکانیکی با مالک و مجری اتمام حجت میکنم.
همکاران حتما کم لطفی میکنن.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن